Nikotin Deyip Geçmeyin

Nikotin Deyip Geçmeyin

NİKOTİN DEYİP GEÇMEYİN

Nikotin, “Nicotiana tabacum” bitkisinin yapraklarından elde edilen bir alkaloiddir. Nikotin, renksiz ve uçucu özelliği vardır. Ortalama, bir sigarada 20 mg nikotin içeriği vardır. Sigara içen kişinin bedeni, nikotinin %10’unu absorbe eder. Nikotinin, beyin dokusuna geçmesi 20 saniyeden daha kısa sürer. Ortalama, yarı ömrü 2 saattir. Düzenli içicilerde kanda, her mililitrede 40 nanogram nikotin mevcuttur. Yıkım yeri karaciğer ve yıkım ürünü kotindir, onun da yarı ömrü 20 saati bulur. 40 mg saf nikotin damardan verildiğinde öldürücüdür. Yani, iki sigarada bulunan toplam nikotin içeriğini, hiç kayıp olmadan damardan vermekten bahsediyorum. Ne kadar kuvvetli bir uyuşturucu olduğu bu örnekten bile anlaşılabilir.

Nikotinin etkileri, otonomik gangliyon ve nöromusküler bileşkedeki nikotinik asetilkolin reseptörleri aracılığıyla gerçekleşir. Nikotinin yapısal ve fonksiyonel olarak etkileri çok karışıktır. Farklı reseptörler üzerinden etki ettiği için doz-yanıt ilişkisi değişkendir. Nikotinin veriliş şekli ve veriliş hızı, göreceğimiz tepkileri de değiştirecektir. Gangliyon blokajları ve tolerans, en önemli etkilerinden birisi olup tekrarlayan içimlerde etkisi hep azalır. O yüzden hasta, sigara sayısını artırmak zorunda hisseder. Yoğun içildiğinde de maalesef reseptör sayısı artacaktır. Santral sinir sisteminde morfin, kokain ve eroinden daha güçlü bağımlılık yapıcı etkisi vardır. Aşağıdaki şekilde yer alan kıyaslamaya dikkat ediniz lütfen.



    Diğer bağımlılık yapıcı maddelerden daha tehlikeli olduğu, şekilde görüldüğü gibi açık ve aşikârdır. Ben hastalarıma, hep şu örneği veririm: Bir kâğıda kokain ve esrar sarıp verseler ne yaparız? Muhtemelen en ağır tepkiyi verir, sonra da hukuki yola başvururuz. Lütfen şekle tekrar bakar mısınız? Tütün, diğer bağımlılık yapan maddelerin en üstünde yer alıyor, ayrıca diğerlerinden daha kuvvetli  ve erken yaşta bağımlılık yapıyor.


    Çok kuvvetli bir psikostimulan olan nikotin, kana karıştıktan sonra sempatoadrenal aktivasyon ve kortizon artışı sağlar. Bu durum kalp kasında hızlanma, kuvvetli kasılma ve ritim bozuklukları sonucu kalp kaslarının ve hücrelerinin beslenmesini zayıflatarak iskemiye neden olur. Yağ metabolizmasını bozar ve hücre zarı dokusunda harabiyete neden olarak damar içi yağlanmayı (ateroskleroz) artırır. Trombosit hücre fonksiyonunu ve oksijenin sağlıklı taşınmasını da bozarak damar içi patolojilere katkıda bulunur. İnsülin direnci ve diyabet oluşumunu kolaylaştırdığı gibi kemik erimesi sürecini de hızlandırır. Leptin ve katekolamin salgısını artırır, bunun sonucu olarak da sağlıksız kilo verme veya alamama oluşur. Bağışıklık ve mide- bağırsak sisteminde de ciddi problemlere yol açarak savunma ve besin emilimini zayıflatır. Aslında, temel hücresel düzeyde yaptığı tahribat nedeniyle tüm vücutta geri dönüşümsüz ve ciddi hasarlara neden olur. 

   Nikotin içtiğinizde, saniyeler içinde beyinde nücleus accumbes (bağımlılık merkezi) de dopamin salgısına neden olur bu ödül sistemini aktive ederek kişide enerji ve konsantrasyon artışına sebep olur. Ortalama 20 dakika-1,5 saat sonra kanda dopamin seviyesi düşeceği için tekrar sigara içme isteği oluşacaktır. Bu sırada locus seruleus (ceza sistemi) aktive olacak ve kişide anksiyete, huzursuzluk, sinirlilik, el göz koordinasyonunda azalma ve iştah artışı oluşacaktır. Ödül ve ceza arasındaki kısır döngüde, nikotinin kanda ödüllendirici bir hormon olan dopamine dönüştüğünü unutmayın. Dışarıdan aldığımız maddenin adı ne olursa olsun, biz aslında bu kısır döngüye bağımlıyız. Bu, “İç-ödüllen-azalan madde etkisi-ceza / iç-ödüllen-ceza” şeklinde giden bir döngüdür. Pek tabii yemek yemek, su içmek, seks yapmak, spor yapmak, eğlenceli bir aktiviteye katılmak da bu döngüyü sürekli çalıştırır. Ama nikotinin yukarıda saydığımız korkunç yan etkileri ve sık içimde azalan etki süresiyle, hayatımız ödül ve ceza arasında gider gelir.


   Lütfen sigara içme isteği geldiğinde veya bize ‘’ikram’’ edildiğinde içerisindeki maddeyi hemen esrar ve eroinle ilişkilendirin. Nikotinin kodlandığı yer farkındalıklı bilinciniz olsun ve bundan sonra lütfen, otomatik pilotu bu işe karıştırmayın. Evet, nikotin çok güçlü bir uyuşturucu.


Kitap 15. Bölüm